Арбитерациялық қызметтерің сапатты жоғару үшін 15-ші беш жылдың планын аралығында, Шанхай арбитация комиссиясы бүкіл арбитациясын тездейді.

2026 жылдың шілде айында «Синьхуа-Балтық халықаралық кеме қатынасы орталығының даму индексі туралы есеп (2026)» ресми түрде жарияланды, Шанхайдың кешенді қуаты әлем бойынша екінші орынға көтеріліп, алғаш рет Лондоннан асып түсті және «көлем бойынша көшбасшылықтан» «деңгей бойынша көшбасшылыққа» тарихи секіріс жасады. Жоғары деңгейдегі кеме қатынасы қызметтерінің жетілуі, әсіресе теңіз арбитражының кәсібилігі мен халықаралық деңгейі, Шанхайдың бұл жолғы кеме қатынасы деңгейін көтерудегі негізгі тірегі болды.

Шанхай қаласының «Он бесінші бесжылдық» жоспарының арбитраж қызметінің деңгейін арттыру жөніндегі жұмыс жоспарын терең іске асыру, жаңадан қайта қаралған «Қытай Халық Республикасының Арбитраж туралы заңының» енгізілуі мен уақытша арбитраж жүйесінің іске асырылуы сияқты маңызды мүмкіндіктерді пайдалану, сондай-ақ Шанхайдың әлемдік деңгейдегі халықаралық кеме қатынасы орталығын құруға жәрдемдесу мақсатында, жақында Шанхай арбитраждық комитеті Бейжіңде теңіз арбитражының дамуы бойынша жұмыс кеңесін өткізді. Кеңеске комитеттің Бейжіңдегі кейбір арбитрлері, Қытай Көлік газеті, Қытай суасты құтқару өнеркәсібі қауымдастығы сияқты стратегиялық серіктес ұйымдардың өкілдері шақырылып, арбитраж саласының жаңа жағдайлары талқыланып, даму жолдары зерттелді. Бұл Шанхайдың теңіз арбитражының жоғары сапалы дамуына және Шанхайдың Азия-Тынық мұхиты аймағындағы теңіз арбитражының орталығын құруына зияткерлік күш қосты.

Теңіз арбитражын терең зерттеу: Жеті «бірінші» жетістік

«Қазіргі уақытта Қытайдың теңіз арбитражы бұрын-соңды болмаған даму мүмкіндіктеріне ие болып отыр». Шанхай арбитраждық комитеті төрағасының орынбасары Сун Хайхуа көлік және коммуникация министрлігі мен Шанхай қалалық халық үкіметінің мықты басшылығымен, сондай-ақ қалалық әділет басқармасы мен көлік комитетінің мұқият нұсқауымен Шанхай арбитраждық комитеті айқын даму бағытын құрғанын айтты: «Шанхайға негізделіп, Янцзы өзенінің атырауына бағытталып, жағалау аймақтарына қызмет көрсету және ішкі өзендерге ену» даму жоспары. Бұл негізінен Янцзы өзенінің атырауының интеграциясына, Янцзы өзені экономикалық белдеуінің дамуына және Шанхай халықаралық кеме қатынасы орталығының құрылуына қызмет көрсетуге бағытталған. Теңіз арбитражын Шанхайдың жоғары деңгейдегі кеме қатынасы қызметтерін жетілдіру мен дамытудағы маңызды бөлігі ретінде қарастырып, теңіз арбитражын насихаттау және қызмет көрсету жұмыстарын күшейтті.

Осы бағыт негізінде Шанхай арбитраждық комитеті бірқатар жаңашыл және жетекші жұмыстарды жүзеге асырып, жеті «бірінші» нәтижеге қол жеткізді.

Біріншіден, ұлттық деңгейдегі көлік және кеме қатынасы басқару органымен стратегиялық ынтымақтастық туралы келісімге қол қойған елдегі алғашқы арбитраждық ұйым.

Екіншіден, ұлттық деңгейдегі салалық негізгі БАҚ-пен стратегиялық ынтымақтастыққа қол жеткізген елдегі алғашқы арбитраждық ұйым. Қытай Көлік газетімен ұзақ мерзімді стратегиялық ынтымақтастық орнатып, ұлттық кеме қатынасы заңдылығының негізгі ақпарат алаңын басып алды.

Үшіншіден, елдегі төрт ұлттық кеме қатынасы қауымдастығымен толық стратегиялық ынтымақтастық қарым-қатынас орнатқан жалғыз арбитраждық ұйым. Қытай Кеме иелері қауымдастығы, Қытай Порттар қауымдастығы, Қытай Суасты құтқару өнеркәсібі қауымдастығы, Қытай Контейнер өнеркәсібі қауымдастығы, сондай-ақ Шанхай халықаралық кеме қатынасы орталығының даму қауымдастығы, Шанхай Кеме иелері қауымдастығы, Шанхай Порттар қауымдастығы және Шанхай Порттар одағы сияқты салалық қауымдастықтармен стратегиялық ынтымақтастық орнатып, кеме қатынасы саласына терең тамыр жайды.

Төртіншіден, елдегі Көлік және коммуникация министрлігінің теңіз басқармасы, тікелей теңіз басқармалары және олардың филиалдарымен ынтымақтастық қарым-қатынас орнатқан жалғыз арбитраждық ұйым. Шанхай теңіз басқармасымен бірлесіп енгізілген «Теңіз медиациясын арбитраж арқылы растау» инновациялық моделі 2025 жылы Шанхай халықаралық кеме қатынасы орталығының құрылысындағы он маңызды оқиғаның бірі ретінде Синьхуа агенттігімен бағаланды.

Бесіншіден, порт, кеме қатынасы және суға қатысты «үш үлгілік келісімшартты» құрастырып, бекітіп, жариялаған елдегі алғашқы арбитраждық ұйым.

Алтыншыдан, Көлік және коммуникация министрлігінің теңіз басқармасы, Янцзы өзені кеме қатынасы басқармасы, Шанхай теңіз басқармасы, Янцзы теңіз басқармасы және Шығыс Қытай теңіз навигациясын қамтамасыз ету орталығы сияқты ұйымдардың қолдауымен, соңғы төрт жылда Шанхай арбитраждық комитеті Шанхай, Ханчжоу, Нинбо, Нанкин, Хэфэй, Ухань, Бейжің, Чунцин, Чжэнчжоу сияқты қалаларда 11 теңіз арбитражы бойынша кәсіби семинарлар өткізді. Бұл семинарларда теңіз сақтандыруы, кемесіз тасымалдау, ішкі өзендердегі кеме қатынасы, тәуекелдерді басқару және теңіз арбитражы тәжірибесі сияқты көптеген тақырыптар талқыланды. Бұл іс-шара кеме қатынасы мен заң саласында танымал ерекше брендке айналды.

Жетіншіден, ұлттық стратегияға қызмет көрсету үшін аймақтық арбитраж альянсын құруды бастамашылық еткен елдегі алғашқы арбитраждық ұйым. Шанхай арбитраждық комитеті бастамашылық еткен Янцзы өзені экономикалық белдеуінің кеме қатынасы арбитраж альянсы ішкі өзендердегі кеме қатынасы арбитражы саласындағы бос орынды толтырды.

Шанхай арбитражының заңдылық бейнесін жарқырата түсу

Теңіз арбитражының жоғары сапалы дамуы жүйелік инновацияның қолдауынсыз, сондай-ақ салалық экожүйенің қалыптасуы мен нарық беделінің жинақталуынсыз мүмкін емес. Кеңес барысында әртүрлі саланың сарапшылары мен ғалымдары саланың қазіргі жағдайы мен жаһандық құрылымды ескере отырып, Шанхай теңіз арбитражының дамуын талқылады.

Пекин университетінің заң факультетінің профессоры және докторант жетекшісі Фу Юйлин уақытша арбитраждың дамуына назар аударып, уақытша арбитражды платформалық және институционалдық негізде дамыту қажеттігін атап өтті. Ол стандартталған платформа арқылы уақытша арбитражды басқарудағы кемшіліктерді жою және уақытша арбитраж моделін тұрақты түрде енгізуді ұсынды. Қытай теңіз арбитраждық комитетінің бұрынғы бас хатшысының орынбасары және вице-президенті Чэнь Бо институционалдық арбитраждың сапалы арбитраж экожүйесін қалыптастырудың негізі екенін атап өтті. Тек институционалдық арбитражды терең зерттеп, жетілген арбитраж мәдениетін қалыптастыру арқылы ғана жақсы салалық атмосфера құруға болады, бұл уақытша арбитраж істерінің көбеюіне және тұрақты дамуына ықпал етеді.

Салалық экожүйені құру мәселесіне қатысты Қытай Экспорт-импорт банкінің Шаньдун провинциясы филиалының бұрынғы вице-президенті Лю Цзиньсин инновациялық даму идеяларын ұсынып, «банк + кеме иесі + жалға беру компаниясы» кеме қатынасы өнеркәсіптік тізбегінің жаңа моделін құруды, тұйықталған өнеркәсіптік экожүйені қалыптастыруды және бүкіл тізбектегі нарық субъектілерін Шанхайды арбитраж орны ретінде таңдауға бағыттауды ұсынды. Бұл теңіз арбитражы істерінің көлемін ұлғайтып, нарық негізін нығайтуға көмектеседі. Қытай Адвокаттар қауымдастығының вице-президенті Ван Цинью қызмет сапасын арттыру тұрғысынан арбитраждың қызмет көрсету сипатын атап өтіп, адвокаттар саласымен тұрақты байланыс пен ынтымақтастықты тереңдетуді, кәсіби және жоғары білікті арбитрлер тобын дайындауды, кәсіби қызмет көрсету арқылы саланың мойындауын арттыруды ұсынды.

Қытай Әлеуметтік ғылымдар академиясының теңіз заңдылығы зерттеу орталығының директоры Чжан Вэнгуан жаһандық салыстыру арқылы қазіргі уақытта Сингапурдағы теңіз арбитражы істерінің саны Лондондағы істердің тек 5%-8%-ын құрайтынын атап өтті. Қытайдың кеме қатынасы нарығының көлемі үлкен, теңіз дауларының сомасы мен істер саны айтарлықтай өсу әлеуетіне ие. Шанхай өзінің тамаша географиялық орналасуы, саяси артықшылықтары және өнеркәсіптік артықшылықтары арқасында әлемдік теңіз арбитражының негізгі орталығына айналу әлеуетіне ие.

Кеңесте арбитраж мәдениетін насихаттау келесі кезеңнің негізгі жұмыстарының бірі ретінде анықталды. 2025 жылы Шанхай арбитраждық комитетінің теңіз арбитражын насихаттау жұмыстары айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізді, салалық ықпалы тұрақты түрде артты. 2026 жылы насихаттау арналарын кеңейту, даму кемшіліктерін жою, ішкі кеме қатынасы нарығын терең зерттеу, халықаралық ынтымақтастық аясын белсенді түрде кеңейту, халықаралық алмасулар мен бренд қалыптастыруды күшейту арқылы Шанхай теңіз арбитражының халықаралық танымалдығы мен мойындауын жан-жақты арттыру жоспарлануда.

«Он бесінші бесжылдық» дамудың жаңа кезеңіне негізделе отырып, Шанхай арбитраждық комитеті негізгі даму бағыттарын анықтады. Сун Хайхуа Шанхай арбитраждық комитеті партияның ХХ съезі мен ХХ шақырылымының барлық пленумдарының рухын терең жүзеге асырып, теңіз арбитражы жүйесін, ережелерін және қызметтерін жаңғыртуды жалғастыратынын айтты. Өзінің теңіз арбитражы саласындағы тәжірибесіне сүйене отырып, Шанхай Пудун және Линган жаңа аймақтарының саяси артықшылықтарын терең зерттеп, уақытша арбитраж жүйесін қолдануды ілгерілетеді. Линган жаңа аймағында сақтандыру талаптарын уақытша арбитраж платформасын құруға басымдық беріп, арнайы платформа арқылы жүйелік инновацияларды сынақтан өткізеді. Азия-Тынық мұхиты аймағындағы бірінші дәрежелі теңіз арбитраж орталығын құруға бар күшін салады. «Шанхай арбитражы» Қытайдың кеме қатынасы саласының әлемге шығатын жарқын заңдылық белгісіне айналып, Шанхайдың әлемдік деңгейдегі халықаралық кеме қатынасы орталығын құруға мықты заңдылық күш қосады.